Καθ. Γεώργιος Γερουλάκος
Διευθυντής 2ης Αγγειοχειρουργικής Κλινικής Mediterraneo Hospital
Η Α.Α είναι τελειόφοιτη αριστούχος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, 24 ετών μια από τις καλύτερες φοιτήτριές μου την τελευταία οκταετία. Κατά την διάρκεια των σπουδών της έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ειδικότητα της αγγειοχειρουργικής. Συμμετείχε στις κλινικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες της πανεπιστημιακής αγγειοχειρουργικής κλινικής του Αττικού Νοσοκομείου πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο για προπτυχιακό φοιτητή. Παρακολούθησε για λίγες εβδομάδες τη λειτουργία διακεκριμένης και πρωτοποριακής αγγειοχειρουργικής κλινικής στο Μόναχο. Η πρόσφατη επικοινωνία της με το υπουργείο Υγείας, για να αρχίσει ειδικότητα στο νοσοκομείο που εκπαιδεύτηκε σαν φοιτήτρια, ήταν μια δυσάρεστη εμπειρία. Ο χρόνος αναμονής για να αρχίσει την εκπαίδευση της, ως ειδικευόμενη είναι έξη έτη. Προφανώς δεν θέλει να δει το χρόνο και τον κόπο που επένδυσε να ευτελίζεται, να μην αξιοποιείται σωστά και τις φιλοδοξίες της να παραμένουν στάσιμες για τεχνικούς λόγους. Σχεδιάζει να συνεχίσει την εκπαίδευση της σαν ειδικευόμενη στη Γερμανία.
Δυστυχώς, παρόμοιες πολυετείς αναμονές παρουσιάζονται στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία της χώρας μας σε πολυάριθμες ειδικότητες, όπως η χειρουργική, η δερματολογία, η ενδοκρινολογία και άλλες. Αυτή η σταθερά και συνεχιζόμενη απώλεια του τοπικού ταλέντου της ιατρικής από την χώρα μας δεν επηρεάστηκε από την βελτίωση του οικονομικού κλίμακος την τελευταία τετραετία. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του ιατρικού συλλόγου Αθηνών τη δεκαετία 2013-2023 περίπου 320 γιατροί άνευ ειδικότητος ζητούν κάθε χρόνο την έκδοση πιστοποιητικών για εργασία στο εξωτερικό. Οι νέοι γιατροί που μετακινούνται για να συνεχίσουν την εκπαίδευση τους στη Κεντρική, την Βόρεια Ευρώπη και τις ΗΠΑ είναι οι άριστοι και συνήθως οι πιο φιλόδοξοι, που δεν είναι διατεθειμένοι να συμβιβαστούν με τις σοβαρές δυσλειτουργίες του συστήματος. Διαπρέπουν στο εξωτερικό και μας κάνουν υπερήφανους για τις επιτυχίες τους. Είναι ακριβώς αυτοί, που τόσο έχουμε ανάγκη για την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας στη χώρα μας. Η αδυναμία της πολιτείας να τους αξιοποιήσει και η φυγή τους στο εξωτερικό, συνοδεύεται από εξαγωγή του σημαντικού κεφαλαίου που δαπανήθηκε από την κρατική εκπαίδευση για τις σπουδές τους, στις χώρες υποδοχής τους. Στη χώρα μας δεν έχει υπολογιστεί το ακριβές ποσό που πληρώνει ο φορολογούμενος για τις προπτυχιακές σπουδές στην ιατρική αλλά στην Αγγλία υπολογίζεται σε 230.000 λίρες επιπλέον των διδάκτρων που πληρώνει κάθε φοιτητής.
O κορεσμός και η λίστα αναμονής για τις θέσεις των ειδικευομένων οφείλεται και στην παντελή έλλειψη προγραμματισμού. Οι προκηρύξεις των κενών θέσεων δεν στηρίζονται σε λεπτομερή ανάλυση των αναγκών της χώρας σε κάθε ειδικότητα. Επίσης η κατανομή των θέσεων ειδικότητος δεν γίνεται ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες των εκπαιδευτικών κέντρων και συχνά είναι αποτέλεσμα προσωπικών διασυνδέσεων των ενδιαφερομένων διευθυντών των κλινικών και εργαστηρίων με το υπουργείο. Ακόμα δεν έχουν θεσμοθετηθεί κριτήρια για την επιλογή των νοσοκομείων που θα παρέχουν πλήρη η μερική ειδικότητα. Πρόσφατη έρευνα του Εργαστηρίου Μελέτης Απόδημου Ελληνισμού του Ιονίου Πανεπιστημίου σε μικρό δείγμα 40 Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό έδειξε ότι οι ποιο σημαντικοί λόγοι του brain drain για εκείνους είναι η καλύτερες προοπτικές εξέλιξης στο εξωτερικό, η αδυναμία εύρεσης εργασίας στο τομέα τους, η έλλειψη αξιοκρατίας στην Ελλάδα και οι υψηλότερες αποδοχές στο εξωτερικό.
Η όλη κατάσταση είναι σήμερα, πανομοιότυπη με ό,τι βίωσα προ 30 ετών όταν, απόφοιτος της ιατρικής του ΕΚΠΑ, έπρεπε να πάρω τις αποφάσεις μου για την εξειδίκευση μου.
Επέστρεψα στη Αθήνα μετά από 29 έτη στο Λονδίνο και τις ΗΠΑ. Το πρόβλημα είναι γνωστό στους αρμόδιους φορείς για τουλάχιστον μια τριακονταετία, χωρίς να έχει ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση για την αντιμετώπιση του. Η αύξηση των αποφοίτων της ιατρικής που θα προκληθεί από τη λειτουργία ιδιωτικών ιατρικών σχολών και των αγγλόγλωσσων τμημάτων στα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας μας θα αυξήσει περεταίρω την πολυετή αναμονή για την ειδίκευση.
Είναι επιτακτική η ανάγκη πολιτικών που θα ανακόψουν τη φυγή. Σε αυτά θα μπορούσαν να συμπεριλαμβάνονται η δυνατότητα των αριστούχων να αρχίσουν άμεσα και κατά προτεραιότητα την ειδικότητα τους στο νοσοκομείο της επιλογής τους, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης κενών θέσεων. Αυτό θα αποτελούσε ένα επιπλέον κίνητρο για τους φοιτητές μας να επιδιώξουν να πετύχουν τη καλύτερη δυνατή βαθμολογία κατά τη διάρκεια των σπουδών τους στις ιατρικές σχολές της χώρας μας. Ετήσιες πανελλήνιες εξετάσεις θα μπορούσαν εναλλακτικά να είναι μια λύση για την αξιοκρατική τοποθέτηση των ενδιαφερομένων όπως γίνεται στην Γαλλία, τη Ρουμανία και αλλού. Ασφαλώς οι καλύτερες αποδοχές για τους ειδικευόμενους και η λεπτομερής χαρτογράφηση των αναγκών στα πλαίσια πανελλήνιου εκπαιδευτικού προγράμματος ειδικότητος είναι μέρος της λύσης.
