ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τι είναι η Επιφανειακά Καθοδηγουμένη Ακτινοθεραπεία;

Το Κέντρο Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας & Στερεοτακτικής Ακτινοχειρουργικής του Mediterraneo Hospital είναι το πρώτο και μοναδικό στην Ελλάδα που εφαρμόζει την τεχνική της επιφανειακά καθοδηγούμενης ακτινοθεραπείας (Surface Guided Radiation Therapy, SGRT).

Είναι μια τεχνική που στηρίζεται σε μη-ιοντίζουσα ακτινοβολία για την αναπαραγωγή της τρισδιάστατης επιφάνειας του ασθενή σε πραγματικό χρόνο και σύγκρισή του με μια επιφάνεια αναφοράς.  Η τεχνική SGRT παρέχει τη σύγκριση χιλιάδων σημείων των 2 επιφανειών, κάνοντας πιο ακριβή την τοποθέτηση του ασθενούς σε σύγκριση με τον συμβατικό τρόπο τοποθέτησης των 3 σημείων/tattoo, με ακρίβεια κάτω του χιλιοστού¹. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα παρακολούθησης των κινήσεων του ασθενή κατά την διάρκεια της θεραπείας.

Οι 2 γραμμικοί επιταχυντές (TrueBeam Edge & Halcyon) που διαθέτει το νοσοκομείο μας είναι εξοπλισμένοι με το σύστημα AlignRT Advance της εταιρίας VisionRT. Το σύστημα αποτελείται από 3 κάμερες/προβολείς, που έχουν τοποθετηθεί στο ταβάνι του δωματίου θεραπείας, και από 2 workstation, ένας στην κονσόλα και ένας στο δωμάτιο θεραπείας. (Fig.1, Fig.2)

Επιπρόσθετα, καθώς το Halcyon είναι ένας γραμμικός επιταχυντής σχήματος δακτυλιδιού, διαθέτει ακόμα 3 κάμερες/προβολείς που είναι τοποθετημένες στο εσωτερικό του γραμμικού επιταχυντή. (Fig.3)

Πως δουλεύει το σύστημα;

Πιο αναλυτικά, οι προβολείς εκπέμπουν ορατό φως πάνω στον ασθενή, και δημιουργείται το μοτίβο της επιφάνειας του. Στην συνέχεια, οι κάμερες διαβάζουν το μοτίβο και αναπαράγουν την 3D επιφάνεια σε πραγματικό χρόνο και συγκρίνεται με την επιφάνεια αναφοράς, η οποία δημιουργείται από το περίγραμμα του σώματος του ασθενή από την αξονική εξομοίωσης σχεδιασμού του πλάνου θεραπείας. (Fig.4)

Για την αύξηση της ακρίβειας και της απόδοσης της διαδικασίας δεν συγκρίνεται ολόκληρη η επιφάνεια του ασθενή, αλλά μια συγκριμένη περιοχή ενδιαφέροντος (Region Of Interest, ROI). Πάνω στην επιφάνεια αναφοράς σχεδιάζεται ένα ROI οπού το σχήμα του και η θέση εξαρτάται από την περιοχή ακτινοβόλησης. (Fig.5)

Επομένως, για την τοποθέτηση του ασθενούς, το μόνο που χρειάζεται να γίνει είναι να πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες μετακινήσεις της κλίνης θεραπείας ή του ασθενή, βλέποντας στο Workstation μέσα στο δωμάτιο θεραπείας τις απαραίτητες διορθώσεις που πρέπει να γίνουν, έτσι ώστε οι 2 επιφάνειες να συμπίπτουν στον μέγιστο βαθμό. Το σύστημα μας δίνει τις διορθώσεις που πρέπει να γίνουν με 6 βαθμούς ελευθερίας, τόσο στους άξονες μετατόπισης (vertical, longitudinal & lateral) όσο και στις περιστροφικές γωνίες (yaw, roll & pitch). (Fig.6)

Πλεονεκτήματα και περιοχές θεραπείας

Η τεχνική SGRT εφαρμόζεται σε όλες τις περιοχές θεραπείας:

• Εγκέφαλος
• Κεφαλής και Τραχήλου
• Μαστός
• Κοιλιακής χώρας
• Πύελος
• Άκρα

σε συνδυασμό με όλες τις σύγχρονες τεχνικές ακτινοβόλησης:

• 3DCRT
• IMRT
• VMAΤ
• SRS/SRT
• SBRT
• Ηλεκτρόνια

προσφέροντας ακριβέστερη τοποθέτηση, περιορίζοντας την ανάγκη για επαναληπτικές απεικονίσεις για την αξιολόγηση της τοποθέτησης του ασθενούς και μειώνοντας τον χρόνο θεραπείας².

Τέλος, ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του συστήματος είναι η παρακολούθηση των κινήσεων του ασθενή κατά την διάρκεια της ακτινοβόλησης³. Παρέχεται η δυνατότητα διακοπής της δέσμης, είτε αυτόματα είτε χειροκίνητα, αν κάποια παράμετρος είτε από άξονες μετατόπισης είτε από τις γωνίες περιστροφής βρεθεί εκτός ορίων, εξασφαλίζοντας την ασφάλεια και την ακρίβεια της θεραπείας.

1. Stanley, D.N., et al. Comparison of initial patient setup accuracy between surface imaging and three point localization: A retrospective analysis. Journal of Applied Clinical Medical Physics 18, 58-61 (2017).
2. Mannerberg, A., et al. Faster and more accurate patient positioning with surface guided radiotherapy for ultra-hypofractionated prostate cancer patients. Tech Innov Patient Support Radiat Oncol 19, 41-45 (2021).
3. Heinzerling, J.H., et al. Use of surface-guided radiation therapy in combination with IGRT for setup and intrafraction motion monitoring during stereotactic body radiation therapy treatments of the lung and abdomen. J Appl Clin Med Phys 21, 48-55 (2020).