ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ

• Ιωάννης Καντουνάκης, Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital
• Καθ. Ηλίας Ν. Μπρούντζος, Επιστημονικός & Συντονιστής Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital
  

Ιωάννης Καντουνάκης
Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital

Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι πολύ συνηθισμένη πάθηση που μειώνει την ποιότητα ζωής πολλών ανδρών, καθώς ο διογκωμένος προστάτης “στραγγαλίζει” την ουρήθρα και αποτρέπει την πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης, με αποτέλεσμα συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα, ειδικά το βράδυ, διακόπτοντας έτσι τον ύπνο.
Με τον εμβολισμό των προστατικών αρτηριών η παροχή αίματος στον προστάτη μειώνεται, προκαλώντας τη συρρίκνωση του.

Πώς θα με βοηθήσει η επέμβαση;

Ο εμβολισμός των προστατικών αρτηριών έχει στόχο τη μείωση των συμπτωμάτων στο ελάχιστο. Τα συμπτώματα θα υποχωρήσουν γρήγορα μετά τη θεραπεία, αποφεύγεται η χειρουργική επέμβαση και ο προστάτης διατηρείται. Η στυτική λειτουργία και η εκσπερμάτωση δεν επηρεάζονται.

Είναι κατάλληλη για εμένα αυτή η θεραπεία;

Αν έχετε υπερπλασία του προστάτη που σας προκαλεί αδυναμία πλήρους κένωσης της κύστης και συχνουρία, έχετε πάρει φαρμακευτική αγωγή που δε σας έχει βοηθήσει και θέλετε να αποφύγετε την χειρουργική θεραπεία, τότε είστε κατάλληλος για εμβολισμό των προστατικών αρτηριών.

Ποια είναι η διαδικασία της επέμβασης;

Καθ. Ηλίας Ν. Μπρούντζος
Επιστημονικός & Συντονιστής Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital

Η επέμβαση πραγματοποιείται με μέθη και τοπική αναισθησία. Τοποθετείται ουροκαθετήρας και παρακεντάται η μηριαία αρτηρία. Ένας πολύ λεπτός καθετήρας προωθείται μέχρι τις προστατικές αρτηρίες και μέσω αυτού γίνεται έγχυση μικροσφαιριδίων, τα οποία αποφράσσουν τα αγγεία και διακόπτουν τη ροή του αίματος. Η όλη διαδικασία κρατάει περίπου 2 ώρες. Μετά το τέλος της επέμβασης θα παραμείνετε ξαπλωμένος για 8 ώρες για να μην αιμορραγήσει το σημείο παρακέντησης. Η επέμβαση συνήθως δεν προκαλεί πόνο, μερικοί όμως ασθενείς μπορεί να αισθάνονται ένα μέτριο άλγος στην περιοχή του περινέου, που αντιμετωπίζεται εύκολα με τα συνήθη αναλγητικά. Εξιτήριο θα πάρετε την επόμενη ημέρα.

Υπάρχουν κίνδυνοι από την επέμβαση;

Μπορεί να εμφανιστεί αίμα στα ούρα ή στο σπέρμα μετά την επέμβαση που συνήθως υποχωρούν από μόνα τους. Επίσης μπορεί να προκληθεί λοίμωξη που αντιμετωπίζεται με αντιβίωση.

• Καθ. Ηλίας Ν. Μπρούντζος, Επιστημονικός & Συντονιστής Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital
• Ιωάννης Καντουνάκης, Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital

Καθ. Ηλίας Ν. Μπρούντζος
Επιστημονικός & Συντονιστής Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας

Τι είναι τα ινομυώματα της μήτρας; 

Τα ινομυώματα είναι καλοήθη ογκίδια που αναπτύσσονται στο τοίχωμα της μήτρας. Εμφανίζονται σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και συνήθως υποστρέφουν μετά την εμμηνόπαυση. Μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και να έχουν διάφορες διαστάσεις, από πολύ μικρά έως πολύ μεγάλα, δίνοντας μάλιστα κάποιες φορές την εικόνα “εγκυμοσύνης”.

Παρόλο που τα ινομυώματα εμφανίζονται πολύ συχνά, δεν γνωρίζουμε την αιτιολογία τους.

Τι συμπτώματα προκαλούν;

Οι περισσότερες γυναίκες με ινομυώματα δεν έχουν συμπτώματα, αλλά αν υπάρχουν, αυτά περιλαμβάνουν:

• Μεγάλη απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση με μεγάλη διάρκεια της περιόδου που μπορεί να προκαλέσουν αναιμία και αίσθημα κόπωσης.
• Έντονο πόνο κατά την περίοδο
• Πόνους στη μέση και τα πόδια
• Πίεση στην ουροδόχο κύστη με συνέπεια συχνουρία.
• Πίεση στο έντερο που μπορεί να προκαλεί δυσκοιλιότητα και φουσκώματα.

Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι σε κάποιες περιπτώσεις τα ινομυώματα προκαλούν στειρότητα ή αποβολές.

Τι είναι ο εμβολισμός των ινομυωμάτων;

Ο εμβολισμός των ινομυωμάτων της μήτρας (Uterine fibroid embolisation – UFE) ή εμβολισμός της μητριαίας αρτηρίας (Uterine Artery Embolisation (UAE) είναι μια μέθοδος της επεμβατικής ακτινολογίας. Πραγματοποιείται με μια πολύ μικρή τομή 1-2 χιλ μέσω της οποίας ένας λεπτός καθετήρας προωθείται στις αρτηρίες της μήτρας υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση. Μέσα από αυτόν εγχέονται στην αρτηρία που τροφοδοτεί το ινομύωμα πολύ μικρά σωματίδια, αυτή ‘’βουλώνει’’ και σταματάει η ροή του αίματος, με αποτέλεσμα το ινομύωμα να συρρικνώνεται και τα συμπτώματα να υποχωρούν.

Ιωάννης Καντουνάκης
Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας Mediterraneo Hospital

Ο εμβολισμός των ινομυωμάτων είναι πειραματική θεραπεία;

Όχι. Ο εμβολισμός των ινομυωμάτων πραγματοποιείται ήδη περισσότερο από 30 χρόνια και πρόκειται για μία θεραπεία την οποία επιλέγουν εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες σε όλο τον κόσμο. Πάρα πολλές μελέτες στην Ευρώπη και την Αμερική έχουν αποδείξει ότι είναι ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος για την αντιμετώπιση των ινομυωμάτων, ενώ είναι αναγνωρισμένη από τα κολλέγια μαιευτήρων και γυναικολόγων των ΗΠΑ, Μεγάλης Βρετανίας κ.α.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του εμβολισμού συγκριτικά με τη χειρουργική θεραπεία;

Ο εμβολισμός των ινομυωμάτων της μήτρας είναι μια ελάχιστα επεμβατική, μη χειρουργική μέθοδος. Αντιμετωπίζει τα συμπτώματα χωρίς να αφαιρείται η μήτρα. Γίνεται χωρίς γενική αναισθησία. Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι πολύ μικρότερη, συνήθως 1-2 ημέρες, ενώ η επιστροφή σε πλήρη δραστηριότητα γίνεται μέσα σε μια εβδομάδα.

Ο εμβολισμός είναι επώδυνος;

Η ίδια η διαδικασία του εμβολισμού δεν είναι επώδυνη. Μετά τον εμβολισμό εμφανίζεται πόνος που συνήθως είναι σαν τον πόνο της περιόδου, αλλά μπορεί να είναι και πιο έντονος. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, αίσθημα κόπωσης και πυρετό. Η παραμονή στο νοσοκομείο γίνεται για να αντιμετωπιστούν τα συμπτώματα αυτά με την κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία. Συνήθως τα συμπτώματα αρχίζουν να υποχωρούν μετά από μερικές ώρες, οπότε η ασθενής μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι και να λαμβάνει τα συνήθη αναλγητικά φάρμακα. Μετά από 4-5 μέρες τα συμπτώματα υποχωρούν εντελώς. Η επιστροφή στην εργασία και σε πλήρη φυσική δραστηριότητα γίνεται συνήθως μετά από 1 εβδομάδα, αλλά πολλές γυναίκες επιστρέφουν στην εργασία τους μέσα σε 3-4 ημέρες.

Θα μπορώ να κάνω παιδιά μετά τον εμβολισμό;

Πολλές γυναίκες έχουν τεκνοποιήσει μετά από εμβολισμό. Ωστόσο υπάρχει πιθανότητα μετά τον εμβολισμό να διακοπεί η περίοδος. Αυτή η πιθανότητα σχετίζεται με την ηλικία. Όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία της γυναίκας τόσο μεγαλώνει το ποσοστό να προκληθεί εμμηνόπαυση. Για το λόγο αυτό, αν θέλετε να κάνετε παιδιά, θα πρέπει να συζητήσετε με τον γυναικολόγο σας και τον επεμβατικό ακτινολόγο για να σας συμβουλεύσουν για τη καλύτερη θεραπεία για εσάς.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;

Επιπλοκές κατά τη διάρκεια της επέμβασης είναι πολύ σπάνιες (<1%) και συνήθως δεν είναι σοβαρές. Μπορεί να είναι απόφραξη μια αρτηρίας, αιμορραγία ή αιμάτωμα στο σημείο της εισόδου στην αρτηρία. Πάρα πολύ σπάνια μπορεί να φύγουν κάποια μικροσωματίδια και να εμβολίσουν άλλα όργανα ή ιστούς.

Καθυστερημένες επιπλοκές όπως η απόπτωση νεκρωμένων κομματιών κάποιου ινομυώματος μέσα από τη μήτρα μπορεί να προκύψει σε 1-3%  των περιπτώσεων και μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη με πόνο πυρετό και δύσοσμες εκκρίσεις.  Συνήθως τα κομμάτια αυτά περνάνε μόνα τους και αποβάλλονται, καμιά φορά όμως μπορεί να χρειαστεί να τα βγάλει ο γυναικολόγος με απόξεση. Πολύ σπάνια, σε λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων μπορεί να χρειαστεί υστερεκτομή λόγω λοίμωξης ή νέκρωσης της μήτρας.

Καθ. Ηλίας Ν. Μπρούντζος MD, PhD, EBIR
Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας  Mediterraneo Hospital

Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη (ΚΥΠ) είναι μια μη καρκινική αύξηση του όγκου του προστάτη, πολύ συχνή σε μεσήλικες και ηλικιωμένους άνδρες. Η πάθηση αυτή συνήθως προκαλεί απόφραξη της εκροής της ουροδόχου κύστης με εξουθενωτικά συμπτώματα και σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής του ασθενούς. Για την αντιμετώπιση της ΚΥΠ υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές επιλογές, μία εκ των οποίων είναι ο εμβολισμός προστατικής αρτηρίας (ΕΠΑ) ο οποίος είναι αποτελεσματικός και παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα για τον ασθενή.

 Τι είναι ο εμβολισμός προστατικής αρτηρίας και πώς πραγματοποιείται

Ο εμβολισμός προστατικής αρτηρίας (ΕΠΑ) είναι μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική για την θεραπεία της καλοήθους υπερπλασίας προστάτη (ΚΥΠ). Πρόκειται για μια σχετικά νέα εφαρμογή μιας δοκιμασμένης σε άλλα όργανα τεχνολογίας. Ο εμβολισμός πραγματοποιείται με επιτυχία εδώ και αρκετές δεκαετίες στην Επεμβατική Ακτινολογία. Ο ΕΠΑ επιλύει το πρόβλημα γρήγορα, έχει καλά μακροχρόνια αποτελέσματα και διατηρεί τον προστάτη. Στόχος της επέμβασης είναι να σταματήσει εν μέρει τη ροή του αίματος που τροφοδοτεί τον προστάτη. Χωρίς ροή αίματος ο μη φυσιολογικά διευρυμένος προστατικός ιστός μειώνεται και τα συμπτώματα βελτιώνονται ή εξαφανίζονται.

Ο εμβολισμός πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία και δεν έχουμε απώλεια αίματος. Ένα μικρό άνοιγμα διαμέτρου 1,5 mm δημιουργείται στη βουβωνική χώρα, μέσω του οποίου εισάγεται ένας λεπτός καθετήρας στην αρτηρία. Ο καθετήρας κατευθύνεται προς τις προστατικές αρτηρίες, ενώ ο επεμβατικός ακτινολόγος παρακολουθεί την εξέλιξη της επέμβασης χρησιμοποιώντας την ακτινοσκόπηση σε ειδικό μηχάνημα που λέγεται ψηφιακός αγγειογράφος.

Η επέμβαση διαρκεί γενικά από 1 έως 2 ώρες, ενώ ο ασθενής διατηρεί τις αισθήσεις του. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν εμφανίζουν συμπτώματα κατά τη διάρκεια της επέμβασης, αλλά ορισμένοι μπορεί να εμφανίσουν ήπιο πόνο ή αίσθημα καψίματος στην ουρήθρα ή γύρω από τον πρωκτό, τα οποία ελέγχονται εύκολα με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Γενικά, έξι ώρες μετά τον εμβολισμό, ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι και ενθαρρύνεται να ουρήσει, ενώ παίρνει εξιτήριο από το νοσοκομείο σε 1 έως 3 ημέρες.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του ΕΠΑ

1. Μη χειρουργική επέμβαση που γίνεται με τοπική αναισθησία.
2. Ασφαλής και κλινικά αποδεδειγμένη θεραπεία
3. Χαμηλό ποσοστό παρενεργειών
4. Αποτελεσματική και μακροχρόνια θεραπεία που λύνει προβλήματα ούρησης και άλλα εξουθενωτικά συμπτώματα
5. Διατήρηση στυτικών και σεξουαλικών λειτουργιών

Οι επιπλοκές είναι εκείνες που συνήθως συνδέονται με οποιοδήποτε τύπο αγγειακής παρέμβασης, ήτοι αιμάτωμα στο σημείο της παρακέντησης, μώλωπες στη βουβωνική χώρα και το άνω μέρος του μηρού. Επίσης, υπάρχει μία μικρή πιθανότητα (περίπου 10%) να έχουμε αίμα στα ούρα και λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος.

Συχνές ερωτήσεις για τον Εμβολισμό Προστατικής Αρτηρίας

1. Πότε είναι ο ΕΠΑ η καλύτερη επιλογή για μένα;

 Ο ΕΠΑ αντιπροσωπεύει την καλύτερη επιλογή θεραπείας για εσάς, εάν υποφέρετε από κοινά συμπτώματα που προκαλούνται από έναν διογκωμένο προστάτη αδένα και δεν επωφελείστε από τη φαρμακευτική θεραπεία, εάν δεν μπορείτε να υποβληθείτε σε γενική αναισθησία ή/και αν οι διαστάσεις του προστάτη κριθούν ακατάλληλες για χειρουργική θεραπεία. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων που παρήγγειλε ο ουρολόγος σας καθώς και μία αξονική αγγειογραφία για την αξιολόγηση των πυελικών σας αγγείων θα δείξουν εάν είστε κατάλληλος υποψήφιος για εμβολισμό. Μετά την αξιολόγηση του συνόλου των εξετάσεων, θα επικοινωνήσουν μαζί σας από την ιατρική ομάδα του νοσοκομείου ώστε να σας ενημερώσουν για τον αναμενόμενο βαθμό επιτυχίας της θεραπείας σας.

2. Ποιες είναι οι αντενδείξεις για τον ΕΠΑ;

 Πριν από τον εμβολισμό, οι ασθενείς πρέπει να εξετάζονται για να αποκλειστεί η παρουσία κακοήθους όγκου, ο οποίος αντενδείκνυται για ΕΠΑ. Άλλες αντενδείξεις περιλαμβάνουν την αθηροσκλήρωση και μια ελικοειδή ανατομία των αρτηριών της πυέλου και/ή της προστατικής αρτηρίας, το οποίο αξιολογείται με CT (αξονική τομογραφία) αγγειογραφία. Ανεξάρτητα από τη διόγκωση του προστάτη, οι ασθενείς πρέπει να είναι συμπτωματικοί για να πληρούν τις προϋποθέσεις για ΕΠΑ.

3. Ποιος θα κάνει τη επέμβαση;

Η επέμβαση γίνεται από ειδικά εκπαιδευμένους γιατρούς που ονομάζονται επεμβατικοί ακτινολόγοι (Image-guided surgeons). Έχουν ειδική τεχνογνωσία στη χρήση εξοπλισμού που χρησιμοποιεί ακτίνες Χ, καθώς και στην ερμηνεία των εικόνων που παράγονται. Κοιτάζουν αυτές τις εικόνες κατά τη διάρκεια της επέμβασης . Οι επεμβατικοί ακτινολόγοι είναι τα καλύτερα εκπαιδευμένα άτομα για να εισάγουν βελόνες και καθετήρες στα αιμοφόρα αγγεία, μέσω του δέρματος, και να τους τοποθετούν σωστά.

4. Πώς μπορώ να προετοιμαστώ για εμβολισμό αρτηρίας προστάτη;

Κάνετε εισαγωγή στο νοσοκομείο την ημέρα της θεραπείας. Δεν πρέπει να έχετε φάει για έξι ώρες πριν την επέμβαση. Σε περίπτωση έντονου στρες επιτρέπεται να λάβετε ένα ηρεμιστικό. Καθώς η επέμβαση γενικά πραγματοποιείται μέσω της αρτηρίας στη βουβωνική χώρα ή στον καρπό, θα σας ζητηθεί να φορέσετε μια νοσοκομειακή ρόμπα. Είναι πολύ σημαντικό να ενημερώσετε το γιατρό σας για τυχόν αλλεργίες ή/και προηγούμενες αλλεργικές αντιδράσεις στο σκιαγραφικό.

5. Θα επηρεαστεί η σεξουαλική μου λειτουργία;

Με βάση τις μέχρι σήμερα μελέτες, οι ασθενείς που έλαβαν τη θεραπεία δεν παρουσίασαν μείωση της σεξουαλικής λειτουργίας. Η σεξουαλική δυσλειτουργία σχετίζεται ως επί το πλείστον με τις παρενέργειες της συνταγογραφούμενης φαρμακευτικής θεραπείας που χρησιμοποιούσαν οι ασθενείς για τη θεραπεία της ΚΥΠ, πριν από τη επέμβαση.